دکتر آرش پالیزبان در گفت‌وگو با واده‌نگ اظهار کرد: یکی از جنبه‌های مثبت راه‌اندازی رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه ایلام، انتقال بخشی از فعالیت‌های فرهنگی و ادبی مرتبط با زبان کردی، از جمله شعر، داستان و رسانه، به حوزه مطالعات آکادمیک است و دانشگاه نیز از این پس می‌تواند با جدیت بیشتری وارد این عرصه شود.
وی افزود: با راه‌اندازی این رشته، باید دانشگاه ایلام را به‌عنوان یکی از مراکز مطالعات کردی جنوبی در نظر گرفت؛ مرکزی که فعالیت خود را آغاز کرده و ظرفیت‌های گسترده‌ای برای توسعه مطالعات این حوزه دارد.
تقویت اعتمادبه‌نفس زبانی و فراهم‌شدن فرصت تحصیل در استان
این زبان‌شناس با اشاره به پیامدهای اجتماعی راه‌اندازی رشته زبان و ادبیات کردی گفت: از منظر جامعه‌شناختی، این اتفاق به افزایش اعتمادبه‌نفس گویشوران کردی در ایلام کمک می‌کند؛ چراکه تدریس زبان مادری در دانشگاه، احساس عزت‌نفس و افتخار به زبان و هویت زبانی را تقویت می‌کند.
پالیزبان افزود: ایجاد این رشته همچنین فرصت مناسبی برای جوانانی است که دغدغه مطالعه علمی زبان مادری خود را دارند و می‌خواهند در استان محل زندگی‌شان در این زمینه تحصیل کنند.
وی با اشاره به اینکه پیش از این برخی علاقه‌مندان برای تحصیل در این رشته به دانشگاه‌های خارج از استان، از جمله سنندج، مراجعه می‌کردند، اظهار کرد: راه‌اندازی این رشته در دانشگاه ایلام می‌تواند امکان تحصیل در این حوزه را برای علاقه‌مندان فراهم کند و به افرادی که در صورت نبود این رشته به سراغ رشته‌های دیگر می‌رفتند، فرصت ادامه تحصیل در زمینه موردعلاقه‌شان را بدهد.
از توجه رسانه‌ای تا گسترش پژوهش‌های زبان‌شناختی
مدیرعامل دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام با اشاره به بازتاب رسانه‌ای خبر راه‌اندازی این رشته گفت: انتشار این خبر، موج اولیه‌ای از توجه رسانه‌ای ایجاد کرد و در ادامه، افزایش توجه رسانه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگوهای گسترده‌تر در جامعه درباره زبان و ادبیات کردی و زبان مادری شود.
وی افزود: این روند می‌تواند به شکل‌گیری زنجیره‌ای از تحولات منجر شود که در نهایت، پژوهش درباره گونه‌های مختلف زبان و ادبیات کردی را گسترش دهد و زمینه مطالعات علمی بیشتر در این حوزه را فراهم کند.
تمرکز بر کردی جنوبی؛ فرصتی برای توسعه علمی و ادبی
پالیزبان در پاسخ به پرسشی درباره زبان معیار مورد استفاده در این رشته و امکان تمرکز بر کردی جنوبی اظهار کرد: راه‌اندازی این رشته می‌تواند فرصت مناسبی برای توسعه علمی و ادبی کردی جنوبی باشد و زمینه مطالعات تخصصی‌تر در این حوزه را فراهم کند.
وی با اشاره به تجربه تدریس زبان و ادبیات ترکی در شهرهایی مانند تبریز و آنکارا، این پرسش را مطرح کرد که آیا تدریس زبان و ادبیات الزاماً باید به یک گونه معیار مشخص محدود باشد؟
این زبان‌شناس افزود: گونه کردی ایلامی طی سال‌های گذشته از طریق فعالیت شاعران، اهالی رسانه و صداوسیما، ظرفیت قابل‌توجهی برای تولید محتوای فرهنگی و ادبی پیدا کرده است و این پیشینه می‌تواند زمینه تمرکز علمی بیشتر بر آن را فراهم کند.
وی تأکید کرد: ایجاد رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه ایلام یک فرصت برای زبان و ادبیات کردی در استان است، نه یک چالش؛ چراکه این رشته می‌تواند به رسمیت علمی بیشتر کردی جنوبی و انجام معادل‌سازی‌ها و واژه‌سازی‌های موردنیاز کمک کند.
ایلام؛ موقعیتی راهبردی برای مطالعات کردی جنوبی
پالیزبان با اشاره به موقعیت جغرافیایی و فرهنگی ایلام در حوزه کردی جنوبی گفت: همان‌گونه که تنگه هرمز در جهان از موقعیتی راهبردی برخوردار است، استان ایلام نیز در حوزه کردی جنوبی جایگاهی ویژه دارد.
وی افزود: ایلام در پیوندگاه حوزه‌های زبانی و فرهنگی لکی، لری و کردی فیلی عراق قرار گرفته است و این موقعیت می‌تواند زمینه تبدیل استان به یکی از قطب‌های مطالعات زبان و ادبیات کردی جنوبی را فراهم کند.
پیشنهاد ایجاد پژوهشکده زبان‌شناختی در دانشگاه ایلام
مدیرعامل دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام در ادامه پیشنهاد کرد که دانشگاه ایلام در کنار رشته زبان و ادبیات کردی، زمینه راه‌اندازی یک پژوهشکده تخصصی زبان‌شناختی را نیز فراهم کند.
وی بر ضرورت گسترش ارتباط دانشگاه با شاعران، هنرمندان، پژوهشگران، فعالان رسانه‌ای و دیگر کنشگران حوزه زبان مادری تأکید کرد و گفت: دانشگاه ایلام باید برای توسعه مطالعات زبان و ادبیات کردی، شبکه‌ای از فعالان و نهادهای مرتبط ایجاد کند و ارتباط خود را با مجموعه‌های فعال این حوزه در استان گسترش دهد.
پالیزبان در پایان، دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام، وابسته به اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، را یکی از شبکه‌های فعال این حوزه در ایران معرفی کرد و افزود: این دبیرخانه حدود دو سال و نیم است که فعالیت خود را آغاز کرده و می‌تواند در کنار دانشگاه و دیگر مجموعه‌های فرهنگی و پژوهشی، در توسعه مطالعات زبان و ادبیات کردی نقش‌آفرینی کند.
- نویسنده : یاسر بابایی
