نوشته : سلیمان بوکانی حیق – نویسنده، شاعر و مدیر مسئول انتشارات آفرینش ادب(نقده، آذربایجان غربی)
اشاره
مرتضی حاتمی نویسنده ای توانمند، آگاه، پُرکار، پُر کتاب و فعال است. آثار، مقالات، کتاب‌ها و نوشته های ادبی زیادی دارد و سال‌هاست که به نوشتن مشغول بوده و با عشق می نویسد. وی در تمام حوزه ها از جمله؛ادبیات کودک و نوجوان و بزرگسال و روزنامه‌نگاری کار کرده و کتاب‌های زیادی از ایشان چاپ و منتشر شده است.
انتشارات آفرینش ادب نقده در استان آذربایجان غربی نیز افتخار سرمایه گذاری و چاپ دو کتاب (پهلوان سوزن) و (باغچه ای پُر از دعا) ایشان برای کودکان را در کارنامه خود دارد.
حاتمی، در بازآفرینی و بازنویسی حکایت های ادبیات کلاسیک برای کودک و نوجوان، توانمند و ماهر و در پرداخت داستان‌ها نیز بسیار موفق بوده است. وی با لحن و زبانی شیرین، حکایت‌ها را به گونه ای بیان می کند که به دل می نشیند. به طوری که قابل فهم باشد و در نهایت، رضایت خوانندگان را جلب کند. حاتمی در بازنویسی و بازآفرینی بسیار تواناست. داستان هایش کوتاه و خوش ساخت است و برای خواننده خسته کننده نیست و مخاطب آن را می پسندد و با تمام وجود آن را حس و لمس می کند.
در کتاب (کولبران نان و رنج) گویی خود نویسنده، با کولبران بوده و با این زحمت‌کشان نشسته و زندگی کرده که اینغگونه درد و رنج شان را با تمام وجود حس کرده است.
درد آنها را می فهمد و درک می کند. خواننده ی کتاب نیز حس عمیقی نسبت به اکثر داستان‌های کتاب داشته و با خواندن‌شان به عمق داستان، فرو رفته و تا حکایت را تمام نکند از خواندن دست بر نمی دارد.
چند نکته که در کتاب «کولبران نان و رنج» دیده می شود:
– شروع و پایان همه داستان‌های کتاب، بسیار زیبا اما غم انگیز است.
– آخر برخی داستان‌های کتاب را ناتمام گذاشته و به خواننده واگذار کرده تا خود داستان را ادامه دهد و تکمیل کند.
وی می خواهد خوانندگانش در داستان‌هایش مشارکت داشته باشند، حتی اگر شده با یک کلمه!
برای مثال:
(داستان زندگی در سه اپیزود ص۲۸)/ (شغل ص ۳۸)/ نامه یا نقاشی ص۲۶)
– سبک و روش دیگری که این نویسنده در برخی داستان‌های کتاب به چشم می خورد، این است که: برای شیرینی طعم داستان و یا غم انگیز بودن آن، به آهنگ‌ها و آوازهای غمناکِ بزرگان آواز کُردی، اشاره کرده و از آن بهره برده تا خواننده ی کتاب با آوازهای هنرمندان پیشکسوت کُرد، بیشتر آشنا شود.
برای مثال داستان (تولد پشت سنگ/ ص۱۵) و (نان و عشق و خربزه/ ص۶۶) و (آواز غمگین من/ ص۴۵)
– نویسنده در ص ۱۸ کتاب(یازده آبان) روز کولبری را یادآوری می کند، برای آنانکه نمی دانند، یا از یادشان رفته و یا تا به حال خبر نداشته و نشنیده اند که چنین روزی وجود دارد، که نوعی آموزش به خوانندگان هست.
– گاهی یک داستان را تنها با ۴ کلمه می سازد، اینجاست که نویسنده مهارت و تبحرش را نشان می دهد.
در (ص ۳۷ کتاب) در داستانی با عنوان (یک داستان چهار کلمه ای) من/ یک/ کولبر / هستم/
– در برخی از داستان ها از جمله: داستان (نقطه ی پایان/ ص ۳۹) خواننده همراه باخود نویسنده دچار بغض شده و حتی وی را به گریه وادار می کند و به احترام کولبران و از زبان آنان می گوید: چشم! داستان را ادامه نمی دهم و نقطه ی پایان داستان را می گذارد.
– نویسنده در داستان(پیامی از یک کولبر/ ص ۷۴ و ۷۵) کولبران را با فدا کردن جان خود و رفتن روی مین، ناجی برخی افراد می داند، که پیشقدم شده و با منفجر شدن مین و فداکردن جان خود، دیگران را از میدان مین‌گذاری شده، باخبر کرده که اوج ایثار و فداکاری است.
– نویسنده در ص ۷۵/ داستان مقصد اندوه سالیان)، همزادپنداری کرده و از زبان کولبران، امیدوارانه انتظار مرگ را می کشد. (با آرزوی رفتن بر روی مین یا اصابت تیری) تا اندوه سالیان را به مقصد برساند.
– در ص۵۱ کتاب، داستان (فرزند دوم کوهستان) نویسنده می گوید: این کولبران آنقدر در این جاده های کوهستان، رفت و آمد داشته اند که مهارت کافی پیدا کرده و خیلی چیزها آموخته اند و با تولدها، بازی ها، عشق بازی ها، ناله ها و دلبری های مرغان و پرندگان و درندگان و نسیم های خنک کوهستان، به خوبی آشنایی دارند.
– برخی از داستان‌ها و کتاب های مرتضی حاتمی به درخت «بلوط» اشاره دارد که نشان از توجه و دغدغه های او به زاگرس و زیست بومش است:
۱٫ فریاد سوخته ی درخت بلوط(کتاب کولبران نان و رنج)ص ۳۵
۲ .به رنگ سرخ بلوط (کتاب درخت گردو چای)ص۳۲
۳٫ چند دانه بلوط برای گل مرجان(کتاب درخت گردو چای)ص۶۷
که نشان می دهد نویسنده درخت بلوط و خاصیت گیاهی اش را به خوبی می شناسد و نیز خاطراتی از درختان بلوط در ذهن دارد.
برخی از اشعارم را در کتاب (من یک کولبرم) چاپ ۱۴۰۳ نشر آفرینش ادب، با الهام از برخی از داستان های کتاب «کولبران نان و رنجِ» آقای حاتمی سروده ام.
برای نمونه: شعر کولبران نان، با الهام از عنوان کتاب ایشان:(کولبران نان و رنج)/ شغل من کولبری‌ست، با الهام از شعر: (شغل، ص۳۸) بی شغلی و چندشغلی، با الهام از شعر: (مردی با چند شغل همزمان/ ص۲۷).
که در اینجا لازم می دانم از ایشان و ناشر کتاب (شالگردن)، تشکر و قدردانی کنم.
لازم به ذکر است که درباره باره ی این عزیزان(کولبران) اشعار مختلفی سروده و فیلم‌ها و کلیپ‌هایی نیز ساخته و منتشر شده و حتی در یکی از بخش‌های سریال پرمخاطب «نون.خ» به مقوله کولبری پرداخته شده است، ولی در حوزه چاپ و نشر کتاب فکر کنم تاکنون فقط دو کتاب درباره کولبران نوشته و منتشر شده: با عناوین:«کولبران نان و رنج» نوشته مرتضی حاتمی در سال ۱۴۰۰ و «من یک کولبرم» از نگارنده در سال ۱۴۰۳.
امیدوارم که نویسندگان و هنرمندان شاعران در آثارشان به جریان کولبر و کولبران و رنج و زحمت کولبری بپردازند.
- نویسنده : واده‌نگ کورد
