انتشار «حدیقه امرای ماداکتو» پژوهشی دوازده‌ساله درباره تاریخ امرای لرستان کوچک

وی اظهار کرد: این مجموعه حاصل ۱۲ سال پژوهش و نگارش است و در آن حدود ۵۰۰ حکم و سند درجه‌یک حکومتی گردآوری شده که بخش قابل توجهی از آن‌ها تاکنون در هیچ کتاب تاریخی منتشر نشده‌اند.

وی گفت: این اسناد از مجموعه‌های موجود در مراکز اسناد ملی ایران، ترکیه، اقلیم کردستان و موزه‌های رسمی مربوط به دوره‌های مختلف تاریخی، از سلجوقیان تا صفویان، استخراج و در کتاب با ذکر منابع ارائه شده‌اند. افزون بر این، کتاب به ۱۶۰۰ منبع کتابخانه‌ای و حدود ۲ هزار ارجاع و رفرنس تاریخی استناد کرده است.

شاه‌ویسی افزود: موضوع اصلی کتاب، بررسی تاریخ امرای اتابکان لرستان کوچک، از شجاع‌الدین خورشید تا شاهوردی‌خان است؛ همچنین ساختار حکومتی این سلسله، حلقه‌های اتصال قدرت، نظام اقتصادی، تمرکز حکومت، روابط با عثمانی‌ها، افاغنه و حکومت‌های مرکزی ایران مورد بررسی قرار گرفته است.

وی ادامه داد: در این پژوهش تلاش شده به این پرسش پاسخ داده شود که عوامل تداوم حکومت این خاندان برای حدود چهار قرن و نیم چه بوده است و دین، آیین، خاستگاه، تبار و روابط آنان با سادات در دوره‌های مختلف تاریخی چگونه شکل گرفته است.

این پژوهشگر اظهار کرد: در کتاب، ارتباطات سببی و نسبی خاندان‌های مختلف نیز بررسی شده و آزمایش‌ها و بررسی‌های انجام‌شده درباره برخی طوایف و خاندان‌ها، از جمله غضنفری، میرعالی، مظفری و طولانی، در کنار اسناد تاریخی ارائه شده است.

وی افزود: در ابتدا قرار بود این پژوهش در پنج جلد منتشر شود، اما به دلیل هزینه‌های بالای چاپ، مطالب در قالب ۲ جلد گردآوری و منتشر شده است.

شاه‌ویسی با اشاره به اسناد مربوط به مکاتبات خلفای عباسی با امرای لرستان گفت: در بخشی از کتاب، نامه‌هایی از ناصرالدین بالله و منصور بالله خطاب به شجاع‌الدین خورشید و برادرزاده او بررسی شده است. این مکاتبات به زبان عربی است و در یکی از آن‌ها، خلیفه از شجاع‌الدین خورشید درباره ادعای سیادت انتقاد کرده و او را نسبت به پیامدهای این ادعا هشدار داده است. متن سند، همراه با منبع و تصویر اصل سند، در کتاب آورده شده است.

وی افزود: شجره‌نامه‌های مختلف و پیوندهای نسبی خاندان‌های نیدل، احمد، اسلان و مظفر و بازماندگان آنان نیز در این مجموعه بررسی شده و ساختار مناطق حکومتی و نظام‌های ایلی باقی‌مانده از این خاندان‌ها، از جمله خوانین طولابی و مظفری و میرعالی و امرایی و … در پیشکوه و پشتکوه، مورد توجه قرار گرفته است.

شاه‌ویسی ادامه داد: از دیگر موضوعات مورد بررسی، احکامی است که برای امیران و خاندان‌های مختلف صادر شده است؛ از جمله احکامی مربوط به میر تیمورخان میر، میرهاجی مظفری و میرمظفر و … که اطلاعات ارزشمندی درباره خانوارها و ساختار اجتماعی و سیاسی آن دوره ارائه می‌کند.

وی با اشاره به اسناد مربوط به میر تیمورخان گفت: در این مجموعه ۲۸ سند متعلق به میر تیمورخان گردآوری شده که به گفته پژوهشگران، نمونه مشابه آن‌ها در کتاب‌های منتشرشده پیشین دیده نشده است. افزون بر این، دست‌نوشته‌ها و اسناد دیگری نیز برای نخستین بار در این کتاب منتشر شده‌اند.

این پژوهشگر افزود: یکی از اسناد مهم این مجموعه، سند سه‌برگی «سراب شهوا» است که برای نخستین بار در عرصه تاریخ‌پژوهی غرب کشور در این کتاب منتشر شده است.

شاه‌ویسی همچنین درباره اسناد مربوط به تبار و نسب شاهوردی‌خان و بازماندگان خاندان مظفری اظهار کرد: در این کتاب اسنادی برای بررسی پیوند نسبی شاهوردی‌خان با برخی بازماندگان این خاندان ارائه شده و این موضوع با استناد به اسناد، سنگ‌نوشته‌ها، منابع تاریخی و قرائن مورد بررسی قرار گرفته است.

وی گفت: سه سنگ قبر نیز در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته که اطلاعات آن‌ها برای بررسی تداوم نسب و خاندان‌های مورد مطالعه اهمیت دارد.

شاه‌ویسی در ادامه با اشاره به روایت‌های تاریخی درباره مظفر علی بیگ اظهار کرد: در کتاب «عالم‌آرای نادری» و در بخش مربوط به عبور نادرشاه از لرستان، به شخصی به نام مظفرعلی بیگ اشاره شده که در جریان درگیری‌های آن دوره، چندین بار در برابر نیروهای نادرشاه مقاومت کرده است. بر اساس روایت منبع، او پیشنهاد والی‌گری را نمی‌پذیرد و ترجیح می‌دهد به عنوان یک سرباز در میدان جنگ حضور داشته باشد.

وی افزود: در همین روایت‌ها، از درگیری مظفرعلی بیگ نبیره شاهوردی‌خان خورشیدی با علیمردان‌خان والی لرستان و همچنین حضور او در کنار برخی میرهای هاشمی و مظفری سخن گفته شده و نام وی بعدها در شمار سرداران زنبورکچی افشار نیز آمده است.

شاه‌ویسی درباره ساختار کتاب گفت: جلد نخست کتاب بیش از هزار و ۷۰۰ صفحه دارد و بخش قابل توجهی از آن به اسناد، منابع کتابخانه‌ای، رفرنس‌ها و توضیحات نویسنده اختصاص یافته است. حدود یک‌سوم مطالب نیز به زبان لاتین ارائه شده و بخش دیگری شامل تصاویر و متن اسناد است.

وی درباره طراحی جلد کتاب نیز اظهار کرد: در طراحی جلد تلاش شده از نمادهای بومی و عناصر هویت فرهنگی تبار لرستان کوچک استفاده شود. قلعه شاپورخواست، که امروزه با نام فلک‌الافلاک شناخته می‌شود، یکی از عناصر اصلی این طراحی است و در تصویر، پنج سوار با پوشش و تجهیزات جنگی در حال خروج از قلعه دیده می‌شوند.

وی افزود: در این تصویر، تلاش شده شخصیت‌هایی همچون شاهوردی، قیصر، نیدل، مظفر و احمد در کنار یکدیگر به تصویر کشیده شوند و در کنار آنان نیز غلامانی حضور دارند. همچنین شعری با خط شکسته و دست‌خط مولف کتاب “شهلا مظفری” بر روی جلد استفاده شده است.

شاه‌ویسی درباره قیمت کتاب نیز گفت: با توجه به تعداد بالای صفحات و هزینه‌های چاپ، قیمت دو جلد کتاب ۵ میلیون تومان تعیین شده است؛ در حالی که هزینه چاپ چنین حجمی از صفحات، حتی با محاسبه هزینه‌های معمول چاپ، رقم قابل توجهی خواهد بود.

وی تأکید کرد: اگر مخاطبان علاقه‌مند هستند تاریخ و هویت خود را بر اساس سند و مدرک بشناسند، این کتاب می‌تواند منبعی ارزشمند برای مطالعه باشد.

شاه‌ویسی در پایان با تشکر از زحمات ارزشمند مولف، کارگروه و کانون نویسندگان تاریخ؛ درباره شمارگان کتاب گفت: تاکنون حدود دو هزار و ۱۰۰ نسخه از این مجموعه چاپ شده است که بخشی از آن در اختیار نویسنده بوده و بخش قابل توجهی نیز توزیع شده است. در حال حاضر تعداد محدودی از نسخه‌های کتاب باقی مانده و با توجه به اهمیت اسناد و مطالب ارائه‌شده در آن، توصیه می‌کنم علاقه‌مندان برای تهیه آن اقدام کنند.