رهنما یادگیری رسم‌الخط کردی را در سال ۱۴۰۲ با جدیت، پشتکار و علاقه فراوان آغاز کرد و توانست طی دو ترم در مقاطع مقدماتی و تکمیلی، خواندن و نوشتن به رسم‌الخط کردی را بیاموزد.
وی در زمینه گردآوری ادبیات فولکلور نیز از جمله افراد پرتلاش این حوزه است و به‌عنوان نخستین بانوی فولکلورپژوه کردی پهله‌ای شناخته شده است. تاکنون دو کتاب از او با عناوین «ژیین زیترین» (زندگی دیرین) و «کوومە ئەفسانە و مەتەڵەلێ کوردیە پەڵەیی ۱۴۰۵» (افسانه‌ها و داستان‌های کردی پهله‌ای) منتشر شده است. هر دو اثر به همت نشر نیشتمان منتشر شده‌اند.
«چیزی زیباتر از خدمت به زبان کردی ندیدم»
رهنما درباره انگیزه خود برای ورود به این حوزه می‌گوید: «علاقەام بە زبان مادری(کوردی) و ادبیات پیشینیان و نیاکانمان باعث شد تمام مشقت و سختی ها آموختن و گردآوری ادبیات فولکلور کردی را تحمل کنم.»
او ادامه می‌دهد: «همچنین هیچ چیزی زیباتر از خدمت کردن بە زبان کردی برای حفظ آن و گردآوری ادبیات کهن سرزمینم برای نسل بعد از خود، نمی‌دیدم.»
این فولکلورپژوه پهله‌ای درباره کتاب تازه منتشرشده خود می‌گوید: «کتاب “کوومە ئەفسانە و مەتەڵەلێ کوردیە پەڵەیی”، تنها قطرەای از دریای بیکران ادبیات فولکلور و میرات کهن و ارزشمند نیاکان ماست کە برای ما بە ارث گذاشتەاند.»
کتابی برای ثبت قصه‌ها و آموزش رسم‌الخط
به گفته رهنما، در بخش مقدمه کتاب علاوه بر توضیحات مختصری درباره کوردی پهله‌ای، بخشی نیز به آموزش حروف الفبای کردی اختصاص داده شده است تا افرادی که با رسم‌الخط کردی آشنایی ندارند، بتوانند با یادگیری حروف الفبا، کتاب را راحت‌تر بخوانند.
او در این باره توضیح می‌دهد: «درواقع می‌توان بە آن بە چشم یک کتاب آموزشی نگاە کرد.»
رهنما درباره محتوای کتاب نیز می‌گوید: «بخش اول کتاب بە قصەها (شامل چهاردە افسانە و داستان) و دە صفحە پایانی بە ترانەهای لالایی و ابیاتی مربوط بە مشک(بێت مەشکە) اختصاص دادە شدەاست.»
کردی پهله‌ای؛ بخشی از میراث زبانی جنوب
رهنما در ادامه به اهمیت کردی پهله‌ای اشاره می‌کند و می‌گوید: «کردی پهلەای یکی از گویش های مهم کردی جنوبی است کە با تمام گویش ها چە از نظر ریشە زبانی و آوایی نزدیکی هم خانوادە است. تنها از نظر دستوری بیشترین نزدیکی بە کرمانجی شمال را داراست.»
او درباره گستره جغرافیایی این گویش نیز معتقد است: «از دیگر اهمیت این گویش غالب بودن آن در استان ایلام(دو شهرستان دهلران و آبدانان) بە لحاظ جمعیت گویشوران است.»
فعالیت مریم رهنما در گردآوری ادبیات فولکلور کردی پهله‌ای، در کنار انتشار آثار مکتوب، تلاشی برای ثبت بخشی از میراث شفاهی منطقه‌ای است که بسیاری از قصه‌ها، افسانه‌ها، لالایی‌ها، ترانه‌ها و روایت‌های آن نسل به نسل و به صورت شفاهی منتقل شده‌اند.
او معتقد است ثبت این میراث، تنها گردآوری چند قصه و روایت نیست؛ بلکه تلاشی برای حفظ بخشی از حافظه فرهنگی یک جامعه و انتقال آن به نسل‌های آینده است.
