عبدالرحیم رحمی حکاری شاعر، نویسنده و روزنامهنگار، سال ۱۸۹۰ در منطقه «الباک» شهر وان دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدائی خود را در الباک و وان گذارد و سپس وارد دارالمعلمین شد، همزمان نیز مشغول به تحصیل علوم دینی نزد سید طاها اورسی شد. عبدالرحیم مدتی را مشغول به تدریس در مدارس شهر وان به عنوان معلم شد. قبولی او در دانشگاه استانبول در رشته الهیات سر آغاز تحول و رشد عبدالرحیم بود. حضورش در استانبول فرصت را برای مراوده و آشنایی مراکز فرهنگی بزرگ و همنشینی با چهرههای شخص فراهم نمود. سالهای جوانی او همراه بود با جنگ جهانی اول. با شروع جنگ به نیروهای عالم دینی و فرمانده نظامی «شیخ سعید نورسی» و جبهه مقابله با نیروهای روسیه تزاری پیوست.
عبدالرحیم در یکی از نبردها زخمی شده و به اسارت نیروهای تزار در میآید. پس از اسارت به زندانی در باکو منتقل میشود. اسارت در زندان از میل و اشتیاقش نکاست و او در سالیان زندان دو کتاب نوشت که پس از آزادی آنها را چاپ کرد. با انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و به قدرت رسیدن بلشویکها در روسیه و سرنگونی حکومت تزارهای روس، ورق روزگار به کام عبدالرحیم رحمی حکاری برگشت و او از زندان تزارها رها شد. وی پس از آزادی به استانبول عزیمت نمود . تاسیس انجمن «دانشجویان کُرد» اولین اقدام او پس از حضور در استانبول بود. همچنین انجمنی تحت عنوان «انجمن بیداری کُرد» را هم در استانبول تاسیس کرد. از دیگر اقدامات تاثیرگذار رحمی حکاری در توسعه روزنامهنگاری در استانبول تاسیس مجله «ژین» بود. مجله ژین در سالیان فعالیت خود مطالب و مقالات ارزشمندی را به زبان کُردی منتشر نمود از جمله چاپ نمایشنامه «مم آلان» طی چند شماره به قلم خود عبدالرحیم رحمی حکاری که از آن به عنوان اولین نمایشنامه کُردی یاد میشود. اشعار گوناگونی نیز به زبان کُردی در مجله ژین منتشر شد که نمونهای از آنها شعری از خود عبدالرحیم رحمی حکاری است:
گرچه تو اکنون کودکی و ناتوان
اما تو قهرمان فردا روزمان خواهی بود
هشیار و بیدار شدم اما همه دنیا ناشنوا،
با صدای «الله اکبر» که از مناره میآید
اشعار عبدالرحیم رحمی حکاری غالبا حاوی مضامین وطنپرستی و مذهبی با مولفه های کُردی بودند که بعدها در کتابی با عنوان «گلایه وطن» منتشر شدند. رحمی حکاری در طول زندگیش خدمات فرهنگی بسیاری داشت از جمله چاپ کتاب «مم و زین» احمد خانی، چاپ دیوان ملای جزیری و همچنین انتشار دو ماهنامه «اهل سنت» و در مجموع چاپ بیست و پنج جلد کتاب، تاسیس چند مجله فرهنگی – ادبی و چند انجمن و تشکل دانشجویی که تاثیر بسزایی در رشد جامعه روشنفکر کردی داشت.
سرانجام این مبارز و اندیشمند نستوه در دوم فوریه سال ۱۹۵۸ و در سن شصت و هشت سالگی دیده از جهان فروبست و در شهر استانبول به خاک سپرده شد.
- نویسنده : سید سجاد حائری
