دهنگ ئیلام – تاریخ شفاهی در کردی جنوبی فقط مرور رویدادها نیست؛ بلکه حفاری در لایههای زیرین یک زیستجهان زبانی است. دکتر آرش پالیزبان، زبانشناس و متخصص کردی جنوبی، با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده این حوزه میگوید در دل روایتهای شفاهی، گنجینههایی از واژگان در حال زوال، فرهنگنگاری بومی، جاینامهای ریشهدار، آیینهای فراموششده و فولکلور نانوشته نهفته است. وی تأکید میکند اگر پژوهشگران تنها به ثبت وقایع تاریخی بسنده کنند، نیمی از جانِ زبان کردی را نادیده گرفتهاند. از نگاه او، هر مصاحبه میتواند یک کاوش بینارشتهای باشد؛ مشروط بر آنکه پرسشها، چشماندازی اکتشافی به سوی این زوایای پنهان داشته باشد.
دکتر آرش پالیزبان، زبانشناس و متخصص کردی جنوبی، در گفتگو با خبرنگار ما بر ضرورت فیلمبرداری به جای ضبط صوتی صرف در پروژههای تاریخ شفاهی تأکید کرد.
وی گفت: در صورت امکان برای ضبط حتماً از فیلمبرداری استفاده شود که در آینده برای پژوهشهای بیشتر کاربرد خواهد داشت.
این استاد زبانشناسی افزود: متأسفانه اکثر پژوهشهای پیشین در حوزه کردی جنوبی مردسالارانه و با رنگ و بوی مردگرایانه بوده است. وی بر رعایت سهم بانوان به عنوان منبع و مطلع تأکید کرد و گفت: از زنان نیز به عنوان مطلع استفاده شود و تنها به مردان اکتفا نشود.
دکتر پالیزبان به ظرفیتهای پنهان تاریخ شفاهی نیز اشاره کرد و افزود: در لابلای این پژوهشها میتوان به اکتشافاتی مانند واژهشناسی، فرهنگنگاری، آداب و رسوم، نامجاها و فولکلور دست یافت. وی تأکید کرد که این زوایا باید از پیش مد نظر باشد.
متخصص کردی جنوبی در ادامه اولویتبندی راویان مسن را حیاتی ارزیابی کرد و گفت: پیش از شروع کار حتماً بانکی از افراد مطلع تهیه شود. وی افزود: بسیاری از این افراد اکنون مسن و در آخرین سالهای حیاتشان هستند — اگر آنان که در آستانه خاموشیاند در اولویت مصاحبه قرار گیرند، بسیار بهتر خواهد بود.
دکتر پالیزبان در پایان بر آموزش و تبحر مصاحبهگران تأکید کرد و گفت: افراد مصاحبهگر باید آموزشدیده، مسلط به اصول مصاحبه و متبحر از هر نظر باشند.
