هدف کلی از نگارش این کتاب ارائه تاویلی انسان شناختی از عنصـر فرهنگـی غذا در منطقه کردستان در چهارچوب کشور ایران است. بطورکلی پژوهشهای اجتماعی و علمی بسیار اندکی در زمینههای گوناگون در ایران، علی رغم وجود زمینه مساعد همچون تکثر قومی و فرهنگی صورت گرفته است. توجه به این نکته بسیار ضروری است که بدون شناخت کافی از محیط و جوامع و بدون ارائهی اسلوب علمی و منطقی لازم نمیتوان توسعه اقتصادی – اجتماعی و رفاه و سعادت بشـری را رقم زد و جامعهای به دور از استثمار و ستم را تصور کرد، زیرا که تعمیم و استنتاجات جامعهشناختی و کلیه علوم در این حوزه، تنها با استفاده از متدهای علمی در طیفهای گوناگون میسـر است. باید محیط را شناخت، از تکامل اجتماع، روحیات و طرز تفکر اقشار مختلف جامعه و همچنین فنون و ابزار و به طور کلی از تمام قابلیتهای جامعه، شناخت کافی پیدا کرد.
کتاب حاضر همچنین کوششی است در راستای بررسی و مطالعه در مورد تغذیه و بسیاری دیگر از عناصری که در ارتباط مستقیم با مقوله تغذیه میباشند. در این کتاب ما تلاش نمودهایم، نقش اقتصاد منطقه در تغذیه افراد را که بخصوص مبتنی برکشاورزی و دامداری است، مورد بررسی و مطالعه قرارداده، به سوالات بیشماری در این زمینه پاسخ دهیم. به سوالاتی چون چگونگی وضعیت معیشت و شرایط اقتصادی مردم در منطقه و چهارچوب غذایی مردم منطقه که با توجه به سیاستهای اعمال شده و شرایط طبیعی منطقه نشات گرفته از فرهنگ کشاوزی و دامداری است، نقش تغذیه در زندگی روزمره افراد، بررسی آداب فرهنگی و اجتماعی و مراسم مختلف، بررسی تابویهای غذایی، مناسک و به طورکلی رسوم و اعتقادات موجود در گذشته و حال در این رابطه، توجه به وضعیت تغذیه طبقات مختلف چه در گذشته و چه امروز و تفاوت آن با یکدیگر، میزان همکاری و همیاری افراد با یکدیگر در زمینه دامداری، کشاورزی و تهیه خوراک که برای ما بسیار مهم بوده است، شرایط تهیه مواد غذایی و تاثیر عوامل مختلف محیطی بر عادات غذایی چه در گذشته و چه در حال و ارتباط دیالکتیکی آن بر یکدیگر، معرفی ابزار و ظروف تهیه غذا، نان و لبنیات، تغییر و تحول ایجاد شده در تهیه انواع غذاها و عوامل تاثیرگذار بر آن، مواد اولیه مورد مصـرف در غذاها و طرز تهیه انواع غذاها، نان و لبنیات به مثابه مهمترین فراورده غذایی در منطقه که در این کتاب به آن نیز بسیار بها داده شده است؛ بررسی انواع گیاهان خوراکی در منطقه و نقش آنها در تغذیه اهالی منطقه وغذاهای خاص فصول و مناسبتهای مختلف و چگونگی نگهداری از مواد غذایی و کلیه مواردی که در این رابطه حائز اهمیت بوده است.
درحالیکه تاکنون پژوهشهای گستردهای در زمینه انسانشناسی تغذیه و مواد غذایی صورت گرفته و صدها مقاله و کتاب در این شاخه از علوم در جهان به رشته تحریر درآمده است، اما همانطور که اشاره شد در ایران و بخصوص در منطقه کردستان تحقیق در این زمینه بسیار اندک بوده و خصوصاً این مقدار ناچیز هم، چندان واقعبینانه و همهجانبهنگر نبوده است و تنها بخش کوچکی از این گستره را شامل بوده که این خود موجبات کاستیهای فراوان در این زمینه گشته است، البته علل عدم فعالیت در این گستره نیز جای سوال و تفحص و بحث فراوان دارد.
گفته میشود “پژوهشی معتبر است که خود آغازگر و محرک پژوهشهای دیگر باشد.”[۲] پژوهندهای که دارای جهانبینی علمی و صحیح است میتواند در فعالیتهای پژوهشی پیش رو به خوبی عمل کرده موفق گردد، از این رو که جهان بینی پژوهشگر در عملکرد پژوهشی او تاثیری شگرف دارد و آنچه که به رشته تحریر درمیآید خود بار ایدئولوژیکی و افکار نویسندگان را در قالب جملاتی از مجموعه واژهها فرمولبندی میکند که این مهم در پژوهشهای علوم اجتماعی نقش خود را بطورگستردهتری اعمال میکند. در عین حال باید توجه داشت که در انجام هر کار بیم خطا و اشتباه میرود، هرگز هیچکس از خطا مبرا نیست، اما بیم از خطا نباید انسان را از آغاز کار و انجام آن باز دارد. ما نیز از خطا کردن مبرا نیستیم.
از همان دم در آن نیمروز بارانی اردیبهشت ماه در شهر”شین” نروژ که انجام این مهم را برعهده گرفتم، میدانستم راه دشواری در پیش است و دلنگران از این که آیا از عهده این تعهد ارزشمند برخواهم آمد؟ اما دلنگرانی دیگر ره به جایی نمیبُرد که عشق مرا به اشارتی فرا خوانده بود و آیا نه این است که اعتبارهرمردنی به اعتبار زندگانی است که به آن متعلق گشته است؟ “آری زندگانی به طرزشرمآوری کوتاه است.”
- نویسنده : فریده فتاحی قاضی
